Hakem Bilgilendirme Rehberi 

Sayın Hakemimiz,
Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi'ne değerlendirilmek üzere sunulan bilimsel çalışmalara sağladığınız değerli katkılar için teşekkür ederiz. Dergimiz, TR Dizin ilkeleri ile uluslararası yayın etiği ilkelerini (COPE - Committee on Publication Ethics) titizlikle uygulamaktadır. Hakem değerlendirme süreci, dergimizin bilimsel kalitesinin ve özgünlüğünün teminatıdır.
 

Bu rehber, dergimiz Hakem Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerin objektif, hakkaniyetli ve TR Dizin standartlarına uygun şekilde doldurulması hususunda sizlere yol göstermek amacıyla hazırlanmıştır.
 

1. GENEL DEĞERLENDİRME İLKELERİ VE ETİK SORUMLULUKLAR
Sayın Hakemimiz, Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi'ne değerlendirilmek üzere sunulan bilimsel çalışmalara sağladığınız değerli katkılar için teşekkür ederiz. Dergimiz, TR Dizin ilkeleri ile uluslararası yayın etiği ilkelerini (COPE - Committee on Publication Ethics) titizlikle uygulamaktadır. Hakem değerlendirme süreci, dergimizin bilimsel kalitesinin ve özgünlüğünün teminatıdır.
Bu rehber, dergimiz Hakem Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerin objektif, hakkaniyetli ve TRDizin standartlarına uygun şekilde doldurulması hususunda sizlere yol göstermek amacıyla hazırlanmıştır.
 

1. GENEL DEĞERLENDİRME İLKELERİ VE ETİK SORUMLULUKLAR
Çift Kör Hakemlik ve Gizlilik: Dergimizde çift kör hakemlik (double-blind peer review) sistemi uygulanmaktadır. İncelediğiniz metinler gizli belge niteliğindedir. Çalışmada yer alan veriler, fikirler ve belgeler yayımlanmadan önce hakem tarafından hiçbir şekilde kullanılamaz, alıntılamada bulunulamaz veya başkalarıyla paylaşılamaz.
Tarafsızlık ve Objektiflik: Makale değerlendirmeleri nesnel ölçütlere dayalı olarak, ırk, cinsiyet, dini inanç, siyasi görüş veya kurumsal aidiyet gözetilmeksizin, tamamen bilimsel liyakat çerçevesinde yürütülmelidir. Hakem eleştirileri yapıcı, akademik ve nazik bir üslupla sunulmalı; şahsa yönelikifadelerden kaçınılmalıdır.
Çıkar Çatışması (Conflict of Interest): Değerlendirilmesi istenen makalenin yazarı/yazarları ile herhangi bir çıkar çatışması veya ortaklığı (yakın akrabalık, aynı kurumda çalışma, ortak projede yer alma vb.) tespit edildiğinde durum vakit kaybetmeksizin Alan Editörlüğüne bildirilmeli ve hakemlik teklifi reddedilmelidir.
Etik İhlal Tespiti (TR Dizin Şartı): Metinde intihal (plagiarism), veri tahrifatı (fabrication/falsification), mükerrer yayın (duplication), dilimleme veya etik kurul izni gerektiren çalışmalarda belge eksikliği fark edilirse derhal Editörler Kurulu bilgilendirilmelidir.
 

2. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİNİN (1-5 PUAN SKALASI) HAKKANİYETLE DOLDURULMASI
Hakem Değerlendirme Formumuzda yer alan 11 madde 1 ile 5 arasında puanlanmaktadır (1=Hayır, 3=Kısmen, 5=Evet). Puanlama yaparken objektiflik ve tutarlılık esastır. Formda yer alan maddelerin
içerikleri ve dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

Hakem İnceleme Kriteri Hakem İnceleme Rehberi ve Hakkaniyet İlkesi

1. Alanıyla ilgili özgün bir çalışma mıdır?

Çalışmanın arkeoloji, etnografya veya ilgili alt disiplinlere yeni bir bulgu, yeni bir kataloglama, yeni bir epigrafik/mimari yorum veya teorik/metodolojik bir katkı sunup sunmadığı değerlendirilmelidir.
Klasik bilgilerin tekrarından ibaret olan çalışmalara düşük puan verilmelidir.

2. Bilimsel ölçütlere uygun mudur? 

Araştırmanın metodolojisi, veri toplama ve analiz teknikleri, bilimsel standartlara ve akademik araştırma yöntemlerine uygunluk yönünden incelenmelidir.

3. Başlık, içerik ile uyumlu mudur? 

Başlığın, çalışmanın kapsamını, sınırlarını, incelenen malzeme veya dönemi tam ve net bir şekilde yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilmelidir.

4. Özet, içerik ile uyumlu mudur? 

Özetin; araştırmanın amacını, yöntemini, temel bulgularını ve sonucunu özlü bir biçimde sunup sunmadığına ve metin içeriğiyle birebir örtüşüp örtüşmediğine bakılmalıdır.

5. Anahtar sözcük seçimi uygun ve yeterli midir?

Seçilen kelimelerin çalışmanın konusunu, coğrafyasını, dönemini veya metodunu temsil edebilir nitelikte ve indekslenmeye uygun olup olmadığı incelenmelidir.

6. Dil bilgisi ve yazım kurallarına uygun mudur?

Metnin imla, noktalama ve terminolojik doğruluk taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir. Terimlerin doğru kullanımı arkeolojik/etnografik araştırmalarda hayati önem taşır.

7. Yapı ve anlatım yönünden bütünlük içinde, tutarlı ve yeterli midir?

Giriş, yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümleri arasındaki mantıksal akış, bölüm başlıklarının hiyerarşisi ve metin içi kurgu değerlendirilmelidir.

8. Dil akıcı, sade ve anlaşılır mıdır?

Anlatımın gereksiz ağdalı ifadelerden arındırılmış, açık, anlaşılır ve akademik üsluba uygun olup olmadığı dikkate alınmalıdır.

9. Araştırma amacına uygun bulgular/sonuçlara ulaşılmış mıdır?

Giriş bölümünde belirtilen problematiğin veya soruların, elde edilen veriler çerçevesinde doğru şekilde yanıtlanıp yanıtlanmadığı sorgulanmalıdır.

10.  İleri sürülen yorumlar ve ulaşılan sonuçlar alana katkı sağlamakta mıdır?

Yazarın kendi yorumlarının literatürle karşılaştırılarak bilimsel bir sonuca ulaştırılıp ulaştırılmadığı ve alan yazına getirdiği yenilik veya açılım puanlanmalıdır.

11. Kullanılan kaynaklar nitelik ve nicelik bakımından yeterli ve güncel midir?

Konuyla ilgili temel referansların, güncel ulusal ve uluslararası yayınların (özellikle APA ve alan indeksli kaynakların) yeterli düzeyde kullanılıp kullanılmadığı denetlenmelidir.

3. RET, KABUL VE DÜZELTME GEREKÇELERİNİN AYRINTILANDIRILMASI ZORUNLULUĞU (TR DİZİN KRİTERİ)
 

TR Dizin ve dergi yayın politikamız gereğince, hakem değerlendirmelerinde yüzeysel ve gerekçesiz kararlar kabul edilmemektedir. Form üzerindeki SONUÇ kararlarının aşağıdaki açıklamalara göre detaylandırılması zorunludur:
 

DİKKAT (Gerekçe Detaylandırma Kuralı):
Formun SONUÇ kısmında; “Bazı düzeltmelerden sonra basılabilir” veya “Basılamaz” seçeneklerinden biri işaretlendiğinde, alt bölümde yer alan açıklama alanına en az birkaç paragraftan oluşan somut, açıklayıcı ve gerekçeli bir değerlendirme metni yazılması zorunludur.

A. Olduğu Haliyle Basılabilir Kararı:
Çalışmanın bilimsel metodolojisi, dili, kaynakçası ve alana katkısı mükemmel düzeydeyse tercih edilmelidir. Hakem formundaki puanların yüksek olması (4 ve 5 ağırlıklı) beklenir.
B. Bazı Düzeltmelerden Sonra Basılabilir Kararı:
Çalışmanın yayın potansiyeli bulunmakla birlikte metinsel, metodolojik veya kaynakça bazlı revizyonlara ihtiyaç duyulduğu durumlarda işaretlenir. Hakemimiz ilave olarak şu iki seçenekten birini seçmelidir:

• Düzeltmeleri Görmek İstiyorum: Yazarın yapacağı majör/minör revizyonların yeterliliği hakem tarafından yeniden kontrol edilir.
• Düzeltmeleri Görmek İstemiyorum: İstenen düzeltmeler minör nitelikte olup takdiri Editörler Kurulu ve Alan Editörüne bırakılır.

Zorunlu İlke: Hakem, düzeltilmesini istediği hususları sayfa, paragraf ve satır numarası belirterek madde madde açıklamalıdır.

C. Basılamaz (Ret) Kararı:
Bilimsel derinlikten yoksun, özgün değeri bulunmayan, yöntemsel olarak hatalı veya etik ihlal içeren çalışmalar için verilir. Sadece “Basılamaz” kutucuğunun işaretlenip açıklama alanının boş bırakılması TRDizin denetimlerinde dergimiz için bir ihlal sayılmaktadır. Hakem, çalışmanın neden yayımlanamayacağını bilimsel gerekçelerle (örneğin: “Literatür taraması eksiktir”; "Yöntem bilimsel olarak hatalıdır"; “Bulgular hipotezi desteklememektedir” vb.) somut olarak ortaya koymalıdır.

4. YAZARA GÖNDERİLECEK NOTLAR VE METİN İÇİ İŞARETLEMELER
Hakemlerimiz değerlendirme görüşlerini iki yolla iletebilirler:
Değerlendirme Formu Üzerinden: Formun altındaki açıklama kısmına yazara yönelik öneriler, eksiklikler ve yapıcı eleştiriler eklenmelidir.
Metin Üzerinde İşaretleme Yaparak: Hakemlerimiz dilerlerse, kendilerine iletilen makale Word metni üzerinde “Açıklama/Yorum Ekle” veya “Değişiklikleri Takip Et”; özelliğini kullanarak
düzeltmelerini belirtebilir ve bu dosyayı sisteme yükleyebilirler.
Not: Metin üzerine eklenen yorumlarda hakem kimliğini açık edecek kişisel bilgilerin (Word kullanıcı adı vb.) gizlendiğinden emin olunmalıdır.
 

5. FORMUN İMZALANMASI VE TESLİMİ
Değerlendirme tamamlandıktan sonra Formun alt kısmında yer alan Unvan ve İsim, İmza (elektronik/dijital veya ıslak imza) ve Tarih alanları eksiksiz şekilde doldurularak DergiPark / Dergi
Yönetim Sistemi üzerinden Editörlüğe iletilmelidir.